मनोज पवार/ दापोली
कोकण किनारपट्टीवर विणीसाठी येणाऱया सागरी कासवांना (Konkan Sea Turtle) सॅटलाईट ट्रान्समीटर लावून त्यांच्या स्थलांतराचा अभ्यास करण्यास सुरुवात झाली आहे. या अभ्यासासाठी 25 जानेवारी रोजी मध्यरात्री दोन कासवांना सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावून त्यांना पुन्हा समुद्रात सोडण्यात आले. महत्त्वाचे म्हणजे भारताच्या पश्चिम किनारपट्टीवर प्रथमच समुद्री कासवांना सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावून त्यांच्या स्थलांतराचा अभ्यास करण्यात येत आहे.
हा अभ्यास प्रकल्प कांदळवन कक्ष, मँग्रोव्ह फाऊंडेशन आणि भारतीय वन्यजीव संस्थानमार्फत (डब्लूआयआय) राबवण्यात आला आहे. दरवर्षी नोव्हेंबर ते मार्च महिन्यादरम्यान ऑलिव्ह रिडले प्रजातीची मादी कासवे कोकण किनारपट्टीवर अंडी घालण्यासाठी येतात. अरबी समुद्रातील त्यांचा अधिवास व स्थलांतर जाणून घेण्यासाठी त्यांना सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावण्याचा निर्णय मॅग्रोव्ह फाऊंडेशनने घेतला. या अंतर्गत 5 मादी कासवांना सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावण्यात येणार आहेत. यामधील दोन कासवांना मंगळवारी मध्यरात्री सॅटॅलाइट ट्रान्समीटर लावण्यात आले.
मंडणगड तालुक्यातील वेळास किनाऱयावर अंडी घालण्यासाठी आलेल्या ऑलिव्ह रिडले मादी कासवाला डब्ल्यूआयआयचे शास्त्रज्ञ सुरेश कुमार यांच्या मार्गदर्शनाखाली सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावण्यात आले. मंगळवारी सकाळी तिला पुन्हा समुद्रात सोडण्यात आले. पश्चिम किनारपट्टीवर प्रथमच सागरी कासवाला सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावण्यात आले. तिचे नाव प्रथमा ठेवण्यात आले. यावेळी कांदळवन कक्षाचे रत्नागिरी वनपरिक्षेत्र अधिकारी राजेंद्र पाटील, मॅक्रो फाऊंडेशनचे उपसंचालक मानस मांजरेकर, सागरी जीवशास्त्रज्ञ हर्षल कर्वे, धनश्री बगाडे, शोधन समन्वयक मोहन उपाध्ये उपस्थित होते
या समूहाच्या माध्यमातून दापोली तालुक्यातील आंजर्ले किनाऱयावर अंडी घालण्यासाठी आलेल्या ऑलिव्ह रिडले कासवाला सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावण्यात आले. तिचे नामकरण सावनी असे करण्यात आले असून मंगळवारी दुपारी तिला समुद्रात सोडण्यात आले. या कासवांच्या स्थलांतरावर संशोधक लक्ष ठेवणार आहेत. सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावलेल्या मादी श्वास घेण्यासाठी समुद्राच्या पृष्ठभागावर आल्यानंतर सॅटेलाईट ट्रान्समीटर त्यांच्या तानांचे संकेत उपग्रहाला पाठवतील. यानंतर संशोधकांना त्यांच्या स्थानाची माहिती मिळेल. या प्रकल्पाचा खर्च 9 लाख 87 हजार रुपयांचा असून या अंतर्गत अजून 3 माद्यांना येत्या काळात सॅटेलाईट ट्रान्समीटर लावण्यात येणार असल्याची माहिती कांदळवन कक्षाचे प्रथम अप्पर मुख्य वनसंरक्षक वीरेंद्र तिवारी यांनी दिली.
