एआयने ‘आयटी’ची चमक मंदावली : सेन्सेक्समधील 5 मोठ्या आयटी कंपन्यांचा समावेश
वृत्तसंस्था/नवी दिल्ली
देशातील अव्वल माहिती तंत्रज्ञान (आयटी) सेवा कंपन्यांच्या समभागाची बाजारात घसरण सातत्याने सुरू आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे त्यांची कमी कमाई आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेपासून (एआय) वाढती आव्हाने, ज्यामुळे गुंतवणूकदार या कंपन्यांपासून स्वत:ला दूर ठेवत आहेत. बीएसई सेन्सेक्समध्ये समाविष्ट असलेल्या देशातील पाच सर्वात मोठ्या आयटी कंपन्यांचे एकूण बाजारमूल्य या वर्षी जानेवारीपासून 24 टक्क्यांनी घसरले आहे आणि त्यांचे मूल्यांकन पाच वर्षांच्या सरासरी नीचांकी पातळीवर गेले आहे.
चार वर्षांत प्रथमच या क्षेत्राचे मूल्यांकन बीएसई सेन्सेक्सपेक्षा स्वस्त झाले आहे आणि या कंपन्यांचे किंमत/कमाई (पी/ई) गुणोत्तर देखील घसरले आहे. डिसेंबर 2023 मध्ये 25.5 पटीने असलेल्या टॉप पाच आयटी कंपन्यांचा पी/ई रेशो आता 22.3 पटीने घसरला आहे, तर डिसेंबर 2021 मध्ये तो 36 पटीने विक्रमी पातळीवर पोहोचला होता. या वर्षाच्या सुरुवातीपासून, आयटी क्षेत्रातील प्रमुख कंपन्यांचे बाजारमूल्य लक्षणीयरीत्या घसरले आहे, तर बीएसई सेन्सेक्स 2.2 टक्क्यांनी वाढला आहे. शुक्रवारी सेन्सेक्स 79,858 वर बंद झाला, जो वर्षाच्या अखेरीस 78,139 होता. टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (टीसीएस), इन्फोसिस, विप्रो, एचसीएल टेक्नॉलॉजीज आणि टेक महिंद्रा यांचे एकूण बाजारमूल्य शुक्रवारी 24.86 ट्रिलियन होते, जे डिसेंबरच्या अखेरीस 32.67 ट्रिलियन होते.
टीसीएसला अधिक फटका
या कंपन्यांमध्ये, टीसीएसला सर्वात जास्त फटका बसला आहे, या वर्षी आतापर्यंत त्यांचे बाजारमूल्य 26 टक्क्यांनी घसरले आहे. त्यानंतर इन्फोसिस 24.3 टक्के आणि एचसीएल टेक्नॉलॉजीज 23.1 टक्क्यांनी घसरले आहेत. टेक महिंद्राने चांगली कामगिरी केली, ज्याचे शेअर्स 13.2 टक्के घसरले. त्याच वेळी, विप्रोचे बाजारमूल्य 20.7 टक्क्यांनी कमी झाले आहे. विश्लेषकांचा असा विश्वास आहे की शेअर्समध्ये घसरण होण्याचे मुख्य कारण या कंपन्यांच्या कमाईत झालेली घट आणि गुंतवणूकदारांचे क्षेत्रातील रोटेशन आहे.
सिस्टमॅटिक्स इन्स्टिट्यूशनल इक्विटीचे सह-प्रमुख धनंजय सिन्हा म्हणाले, ‘2025 च्या एप्रिल-जून तिमाहीत आयटी कंपन्यांची विक्री आणि नफा वाढ अपेक्षेपेक्षा कमी राहिली. टीसीएसने उद्योगासमोरील आव्हानांचा उल्लेख केला आणि हेडकाउंट कपातीची घोषणा केली, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांचा विश्वास कमी झाला.’ परदेशी पोर्टफोलिओ गुंतवणूकदारांनी (एफपीआय) विक्री केल्यामुळे आयटी कंपन्यांचे शेअर्स घसरले.
विदेशी गुंतवणूकदारांची विक्री
तज्ञांच्या मते, ‘गेल्या काही आठवड्यांपासून एफपीआय मोठे विक्रेते आहेत आणि त्यांची मोठी गुंतवणूक टीसीएस, इन्फोसिस आणि एचसीएल टेक्नॉलॉजीजसारख्या टॉप कंपन्यांमध्ये होती,’ जसे सिन्हा यांनी निदर्शनास आणले. शिवाय, अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या व्यापार युद्ध धोरणांमुळे जागतिक आर्थिक अनिश्चिततेमुळे मागणी कमकुवत झाली आहे, तसेच आयटी क्षेत्रातील कंपन्यांचे निराशाजनक निकाल आले आहेत. या कमकुवतपणाचा परिणाम अनेक प्रकारे दिसून आला आहे. नफ्यावर दबाव, विकासासाठी अधिक कर्ज घेण्याची गरज आणि खर्च कमी करण्यासाठी अधिक दबाव येतो आहे.
कंपन्यांच्या महसुलात घट
कोटक इन्स्टिट्यूशनल इक्विटीचे कवलजीत, सलुजा सतीशकुमार आणि एस. वंशी कृष्णा यांनी आयटी कंपन्यांच्या त्यांच्या तिमाही आढाव्यामध्ये लिहिले आहे की आर्थिक वर्ष 26 च्या पहिल्या तिमाहीत (एप्रिल-जून 2025) महसूल कामगिरी कमकुवत राहिली. पाच सर्वात मोठ्या आयटी कंपन्यांपैकी चार कंपन्यांनी तिमाही महसुलात घट नोंदवली आणि तीन कंपन्यांनीही वर्षानुवर्षे महसुलात घट नोंदवली.
