प्रतिनिधी / कोल्हापूर
क्षयरोग ही भारतातील एक प्रमुख सामाजिक आरोग्य समस्या असून देशात दररोज अंदाजे ६ हजार व्यक्तींना नव्याने क्षयरोग होतो. देशात क्षयरोगाने प्रत्येक ३ मिनटाला २ मृत्यू होतो. अदयापही निदानापासून वंचित असणाऱ्या क्षयरोग कुष्ठरुग्ण, गृहभेटीव्दारे शोधून काढण्यासाठी रुग्णशोध मोहीम राज्यामध्ये राबविण्याचे ठरविलेले आहे. राज्यातील कोविड 19 च्या आपत्कालीन परिस्थितीमुळे कुष्ठरुग्ण व क्षयरुग्णांचे निदान व औषधोपचाराखाली आणण्याचे प्रमाण मागील वर्षाचे तुलनेत राज्यभर अत्यंत कमी झालेले आहे. (कोल्हापूर जिल्हामध्ये मागील वर्षाचे तुलनेत 45 टक्के कमी रुग्णनोंद झाली आहे). त्यामुळे आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालय, भारत सरकार यांचेकडून रुग्णांच्या लवकर निदानासाठी विविध उपाययोजना सुचविल्या गेल्या आहेत. त्यापैकी एक उपाययोजना म्हणून संयुक्त सक्रिय क्षयरुग्ण शोध मोहिम व कुष्ठरुग्ण शोध अभियान संपूर्ण कोल्हापूर जिल्ह्यात राबविले जाणार आहे. अशी माहिती मा. जिल्हाधिकारीसो यांनी दिली. तसेच या सर्व्हेक्षण मोहीमत कोविड संशयित सापडल्यास त्यांची ही त्वरित तपासणी करण्याच्या सूचना ही त्यांनी दिल्या.
कोल्हापूर जिल्हात 1 डिसेंबर 2020 ते 16 डिसेंबर 2020 या दरम्यान सदर मोहीम राबविण्यात येणार आहे. रुग्ण शोधण्याचे प्रमाण वाढविणे, समाजामध्ये या रोगांबददल जास्तीत जास्त जनजागृती करणे.रोगाबददलची शास्त्रोक्त माहिती लोकांपर्यंत पोहचविणे व लवकर निदान करणेरुग्णांनालवकरात लवकर उपचारावर घेणे. ही या मोहीमेचीध्येये आहेत. याकरीता 12 तालुक्यांतर्गत कार्यक्षेत्रांची एकुन 3482726 लोकसंख्या व 696545 इतकी घरांची निवड करण्यात आलेली आहे. सदर मोहीमेंसाठी एकुण 2846 पथके व 5692 इतके कर्मचारी काम करणार आहेत. मोहिमेसाठी कोल्हापुर ग्रामीणमधील 100 % लोकसंख्या व शहरी भागातील 30% लोकसंख्या निवडलेली आहे. अशी माहिती मा. जिल्हा क्षयरोग अधिकारी डॉ. उषाजी कुंभार यांनी संगणक सादरीकरणाद्वारे दिली.
मोहिमे विषयी अधिक माहिती देताना डॉ. कुंभार म्हणाल्या कि एकुण 14 दिवसांच्या सर्वेक्षणाचे नियोजन करण्यात आले आहे. दररोज एका टिम मार्फत त्यांना नेमून दिलेल्या कार्यक्षेत्रात ग्रामिण भागात प्रत्येक पथकाद्वारे दरदिवशी 20 घरे व शहरी भागात 25 घरांचे सर्वेक्षण करण्यात येईल. घरातील सर्व सभासदांची तपासणी करण्यात येईल, महिला सभासदांची तपासणी आशा महिला स्वयंसेविकेमार्फत व पुरुष सभासदांची तपासणी टिम मधील पुरुष कर्मचारी स्वयंसेवकामार्फत करण्यात येईल. ऑटोरिक्षाव्दारे माइकिंग,पोस्टर, बॅनर, माहिती पत्रके,पथनाटय,आकाशवाणी वरील मुलाखती द्वारे या मोहिमेचे जनजागरण करण्यात येणार आहे.
क्षयरोगाची लक्षणे जसे
· दोन आठवडयापेक्षा जास्त खोकला.
· दोन आठवडयापेक्षा जास्त ताप.
· वजनात लक्षणीय घट
· थुंकीवाटे रक्त येणे.
· मानेवरील गाठ.
प्राथमिक टप्प्यात जर औषधे व्यवस्थित नाही घेतली तर औषधाला दाद न देणारा (एम.डी.आर.टी.बी.) रोग होऊ शकतो. एम.डी.आर.टी.बी. चे त्वरित निदान व्हावे म्हणून सी.बी.नेट मशीन सारखे अदयावत मशीन कोल्हापूर मध्ये सी. पी.आर. व सावित्रिबाई फुले हॉस्पिटल तर उपजिल्हा रुग्णालय गडहिंग्लज,व आय. जी. एम. हॉस्पिटल, इचलकरंजी येथे उपलब्ध आहे. या मशीनद्वारे २ तासामध्ये टी.बी. आणि एम. डी. आर. (रिफाम्पसिन रेझिन्स्टन्ट ) आहे की नाही हे तपासले जाते. एच. आर. सी. टी. /एक्स. रे/ सोनोग्राफी इ. तपासण्या जि. क्ष. केंद्रात पूर्णपणे मोफत केल्या जातात.
कुष्ठरोगाची लक्षणे जसे
· त्वचेवर, फिकट /लालसर, बधीर चट्टा, त्याठिकाणी घाम न येणे.
· जाड, बधीर, तेलकट,/चकाकणारी त्वचा
· भुवयांचे केस विरळ होणे, डोळे पूर्ण पणे बंद करता ने येणे
वरील लक्षणे असणा-या व्यक्तींनी मोहीम कालावधीमध्ये घरी येणा-याआरोग्य कर्मचा-यांना व स्वयंसेवकांकडून योग्य ती माहिती द्यावी व स्वयंसेवकांकडून तपासणी करून घ्यावी.एच.आर.सी.टी./एक्स.रे / सोनोग्राफी इ. निदानासाठी लागणा-या तपासण्या जि.क्ष.केंद्रात पूर्णपणे मोफत केल्या जातात. लवकर निदान, उपचारासाठी तसेच रुग्ण पोषण आहार इत्यादी योजनांचा लाभ घेऊन देश, राज्य, व कोल्हापुर जिल्हा क्षयमुक्त वकुष्ठरोगमुक्त,निरोगी करणेस हातभार लावावा.असे आवाहन मा. जिल्हा क्षयरोग अधिकारी डॉ. उषा जी कुंभार यांनी केले.
या बैठकीस निवासी उपजिल्हाधिकारी श्री. भाऊसाहेब गलांडे , जिल्हा श्यल्यचिकित्सक डॉ.ए.डी . माळी , सहायक संचालक, (कुष्ठरोग) डॉ. पी. आर पाटील, जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. योगेश साळे, मु.वै.अ.कोल्हापूर मनपा डॉ. अशोक पोळ , जिल्हा माहिती अधिकारी. श्री. प्रशांत सातपुते डॉ. विनोद मोरे ,डॉ. प्रकाश पवारा, डी. टी. सी. वैद्यकीय अधिकारी डॉ. मानसी कदम , डॉ. विनायक भोई , सर्व समन्वय समिती सदस्य उपस्थीत होते.
