दिग्दर्शिका रेणू सावंतच्या दिइब्बटाईड माहितीपटाची दखल
विराज परब/ रत्नागिरी
रत्नागिरीत चित्रपट, माहितीपट चित्रित करून देनवेळा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारावर मोहोर उमटवणारी रत्ननगरीची सुकन्या, चित्रपट दिग्दर्शिका रेणू सावंत पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चेत आली आहे. रेणुने ब्रिटीश ऍकॅडमी ऑफ फिल्म अँड आर्टस ‘बाफ्ता’ने यंदा निवडलेल्या भारतातील 10 प्रतिभावंतांमध्ये स्थान मिळवून आपल्या यशात आणखी एक मानाचा तुरा खोवला आहे. मिऱया गावात चित्रित केलेला ‘दि इब्ब टाईड’ हा माहितीपट रेणुने ‘बाफ्ता’च्या स्पर्धात्मक उपक्रमासाठी सादर केला होता.
‘बाफ्ता’ने नेटफ्लिक्सच्या सहयोगाने पहिला बाफ्ता ब्रेकथ्रू इंडिया इनिशिएटिव्ह हा स्पर्धात्मक उपक्रम यावर्षी राबवला. या उपक्रमांतर्गत चित्रपट, क्रीडा व टेलिव्हिजन या क्षेत्रात कार्यरत असलेल्या व्यक्तींकडून अर्ज मागवले होते. रेणु हिने सादर केलेल्या ‘दि इब्ब टाईड’ माहितीपटाने नामवंत परीक्षकांची पसंती मिळवली. ख्यातनाम संगीतकार ए. आर. रेहमान, ज्येष्ठ अभिनेता अनुपम खेर, मोनिका शेरगिल, मीरा नायर, सिध्दार्थ रॉय कपूर या दिग्गजांचा सहभाग असलेल्या परीक्षक मंडळांनी देशभरातील प्रतिभावंतांनी केलेल्या सादरीकरणातून 10 मोहरे निवडले.
मुळची रत्नागिरी शहरातील, मिऱया गावाशी नाते सांगणारी रेणू ही मुंबईत वाढली. पुणे, मुंबईत शिकली. लेखनाची आवड आणि चित्रपट क्षेत्राबद्दल प्रचंड उत्सुकतेने तिला पुण्यातील फिल्म इन्स्टिटय़ूटमध्ये प्रवेश घ्यायला भाग पाडले. याच इन्स्टिटय़ूटमधून तिने दिग्दर्शन आणि पटकथा लेखन या विषयात पदवी मिळवली. एफटीआयआयमध्ये शिकत असतानाच तिने 2011 व 2014 साली अनुक्रमे विशेष उल्लेखनीय आणि सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शनाचा पुरस्कार मिळवला. रेणू हिने ऐरावत आणि अरण्यक हे काल्पनिक लघुपट सादर केले होते. याच दोन लघुपटांसाठी रेणु हिला 2011 व 2015 मध्ये राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाले आहेत. एफटीआयआयमध्ये असताना तिला यशाची दारे खुली झाली. केरळमधील आंतरराष्ट्रीय लघुपट, माहितीपट महोत्सवातील विशेष उल्लेखनीय ऍवॉर्ड, एफटीआयआचा सर्वोत्कृष्ट विद्यार्थी किताब, थर्ड आय एशियन इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टीवलमध्ये सर्वोत्कृष्ट लघुपटाचा पुरस्कार अशा अनेक पुरस्कारांची ती मानकरी ठरली.
मिऱयावरील माहितीपट टर्निंग पॉईंट
मुंबईत पुढील शिक्षण घेत असताना तिने मिऱया या मूळगावात ‘मेनी मन्थ इन मिऱया’ हा माहितीपट चित्रित केला. पश्चिम किनारपट्टीवरील हा गाव आणि तेथील लोकजीवन या माहितीपटात रेणूने अतिशय मनोवेधकरित्या चित्रीत केले आहे. 2017 मध्ये याच मेनी मन्थ इन मिऱया या सर्वोत्कृष्ट माहितीपटासाठी अब्राहम नॅशनल ऍवॉर्ड पटकावले.
2019 साली मिऱया गावातच 60 मिनिटांचा ‘द इब्ब टाईड’ हा दुसरा माहितीपट चित्रित केला. यासाठी रेणूला नवी दिल्लीतील द पब्लिक सर्व्हिस ब्रॉडकास्टिंग ट्रस्टची फेलोशीप मिळाली होती. विशेष म्हणजे हा माहितीपट जर्मनीतील डोक लेपझिग फिल्म फेस्टीवलसाठी निवडला गेला होता.
ए. आर. रेहमान काय म्हणाले?
बाफ्ता ब्रेकथ्रू इंडिया इनिशिएटिव्हसाठी आमच्यासमोर आलेल्या सादरीकरणाचा दर्जा अत्युच्च आणि उत्साहवर्धक होता. यामुळे आम्हाला आधी ठरल्यानुसार 5 ऐवजी भारतातल्या 10 प्रतिभावंतांची निवड करावी लागली. हा ब्रेकथ्रू भारतीय प्रतिभांना जीवनातील अमूल्य संधी देतो, अशी प्रतिक्रिया बाफ्ता ब्रेकथ्रू इंडियाचे ऍम्बेसेडर, परीक्षक मंडळ सदस्य संगीतकार ए. आर. रेहमान यांनी दिली…
